अर्घाखाँची, २९ माघ – ७ सय ५३ स्थानीय सरकारबीच अर्घाखाँचीको पाणिनि गाउँपालिकाले कार्यसम्पादन मूल्यांकनमा ८३.८४ अंक प्राप्त गरी देशकै पहिलो स्थान हासिल गरेको छ। राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगले बिहीबार सार्वजनिक गरेको मूल्यांकन अनुसार, पाणिनि गाउँपालिका देशभरि ८० अंक कटाउने चार स्थानीय तहमध्ये एक हो। बाँकी तीन स्थानीय तहमा गुल्मीका मालिका र धुर्कोट गाउँपालिका र रुकुम पश्चिमको चौरजहारी नगरपालिकाको नाम समावेश छ।
पाणिनि गाउँपालिकाले प्राप्त गरेको ८३.८४ अंकले अन्य उत्कृष्ट स्थानीय तहलाई पछि पार्दै यस क्षेत्रको समग्र प्रगतिशीलता देखाएको छ। रुकुम पश्चिमको चौरजहारी नगरपालिकाले ८२.१५ अंक प्राप्त गरी दोस्रो स्थानमा रहेकी छ भने गुल्मीको मालिका गाउँपालिकाले ८१.९८ अंक र धुर्कोट गाउँपालिकाले ८०.५२ अंक ल्याएर उत्कृष्ट प्रदर्शनमा रहेका छन्।
आयोगले स्थानीय तहका कार्यसम्पादन मूल्यांकनका लागि १७ वटा सूचक निर्धारित गरेको थियो। यी सूचकहरूमा बजेट समयमै सार्वजनिक गर्ने र पास गर्ने, घरजग्गा रजिस्ट्रेसन शुल्क, मनोरञ्जन कर र विज्ञापन करबापत उठेको रकममध्ये प्रदेश सरकारलाई दिनुपर्ने ४० प्रतिशत रकम मासिक रुपमा प्रदेश सञ्चित कोषमा दाखिला गर्ने, बजेट प्रक्षेपण र समीक्षा सहित अर्थ मन्त्रालयमा विवरण बुझाउने लगायतका वित्तीय कामकाज समावेश छन्। साथै राजस्व परिचालन, बजेट खर्चको अवस्था, बेरुजु, सूत्र सफ्टवेयर प्रयोग, विद्यार्थी भर्ना दर, कक्षा ९ मा विद्यार्थी टिकाउ दर, गर्भ जाँच गर्ने महिला अनुपात, एसईई परीक्षाको नतिजा र खोप लगाएका बालबालिकाको अनुपात पनि मूल्यांकनको आधार बनेका छन्।
अत्यधिक प्रशंसनीय कार्यसम्पादन भएका पाणिनि गाउँपालिका र अन्य उत्कृष्ट स्थानीय तहको तुलना गर्दा, मधेस प्रदेशका अधिकांश स्थानीय तहको कार्यसम्पादन निकै कमजोर देखिएको छ। धनुषाको धनौजी गाउँपालिकाले केवल ३१.८१ अंक प्राप्त गरेको छ। त्यस्तै, महोत्तरीको सोनमा गाउँपालिकाले ३५ अंक, सर्लाहीको चन्द्रनगर गाउँपालिकाले ३५.१६ अंक, रौतहटको फतुवा विजयपुर नगरपालिकाले ३५.४१ अंक, वृन्दावन नगरपालिकाले ३१.६९ अंक, देवाही गोनाही ३०।९१ अंक र पर्साको धोबिनी गाउँपालिकाले ३२.८८ अंक पाएको आयोगको विवरणमा उल्लेख छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, मधेस प्रदेशका यी स्थानीय तहले वित्तीय पारदर्शिता, बजेट सार्वजनिकरण र राजस्व परिचालनमा सुधार आवश्यक छ। आयोगले सार्वजनिक गरेको यस मूल्यांकनले स्थानीय तहहरूको प्रशासनिक क्षमता, बजेट व्यवस्थापन र सेवा प्रवाहको वास्तविक स्थिति देखाउने महत्त्वपूर्ण आधार प्रदान गरेको छ।
पाणिनि गाउँपालिकाको उत्कृष्ट प्रदर्शनले अन्य स्थानीय तहका लागि प्रेरणा बनेको छ भने कमजोर प्रदर्शन भएका स्थानीय तहहरू सुधार र क्षमता अभिवृद्धि गर्न आन्तरिक योजना तयार गर्नुपर्ने देखिन्छ।
सम्बन्धित खवर
